Hvað er jarðvegsskán og af hverju er hún svona mikilvæg?

Útgáfudagur:

03.06.2026

Höfundur:

Ólafur Arnalds

Víða um heim, ekki síst á þurrlendissvæðum og þurrum svæðum jarðar, er að finna lífræna jarðvegsskán (e. crust, soil crust, biocrust), sem gerð er af fléttum, blágrænuþörungum, mosum og fleiru. Skán þessi hefur afar mikil áhrif á jarðvegsyfirborðið o ...

Sjá nánar

Vísindadagatal 3. júní

Vísindasagan

Karl Landsteiner

1868-1943

Austurrískur líffræðingur og læknir, þróaði blóðflokkakerfið, uppgötvaði svonefndan Rh-þátt í því og fann lömunarveikiveiruna. Hlaut Nóbelsverðlaun 1930.

Nánar

Dagatal hinna upplýstu

Eldspýta

Oft er miðað við að eldur hafi fyrst verið kveiktur með nútímaeldspýtu árið 1805. Þróun á eldspýtum hélt áfram á 19. öld, samfara nýjum uppgötvunum í efnafræði. Enski efnafræðingurinn John Walker fann upp fyrstu eldspýtuna sem hægt var að kveikja á með núningi árið 1826. Þær eldspýtur sem við þekkjum eiga rætur að rekja til ársins 1855.

Nánar

Íslenskir vísindamenn

Helga Kress

1939

Helga Kress er prófessor emeritus í bókmenntafræði við hugvísindadeild Háskóla Íslands. Rannsóknasvið hennar er íslensk bókmenntasaga og íslensk bókmenntahefð að fornu og nýju frá kvenna- og kynjafræðilegu sjónarhorni.

Nánar

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Þann 9. desember 2025 var tilkynnt að Vísindavefurinn fengi styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn. Í frétt á vefsíðu Stjórnarráðs Íslands segir þetta: Að auki hefur verið ákveðið að fimm milljónir króna renni til Vísindavefs Háskó...

Nánar

Sjá vísindafréttir

Sendu inn spurningu

Hvað er jarðvegsskán og af hverju er hún svona mikilvæg?

Útgáfudagur:

Spyrjandi:

Höfundur:

Nýjustu svörin

Af hverju dofna og upplitast litir á hlutum sem eru lengi í sólarljósi?

Hvaðan kemur orðatiltækið „að berja sér á brjóst“ og hver er merking þess?

Hvað kemur steik málinu við þegar „allt er í steik“?

Vísindadagatal 3. júní

Karl Landsteiner

1868-1943

Eldspýta

Helga Kress

1939

Vinsæl svör Í dag Í vikunni

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hvað getið þið sagt okkur um jötunuxa? Fljúga þeir og eru þeir varasamir?

Eru roðamaurar hættulegir?

Hver er samræðisaldur á Íslandi?

Erfast skuldir frá foreldrum?

Geta nútímavísindi sagt til um það hvort bein sem grafin eru á Þingvöllum séu í raun og veru af Jónasi Hallgrímssyni?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hvað getið þið sagt okkur um jötunuxa? Fljúga þeir og eru þeir varasamir?

Eru roðamaurar hættulegir?

Geta nútímavísindi sagt til um það hvort bein sem grafin eru á Þingvöllum séu í raun og veru af Jónasi Hallgrímssyni?

Hvaða efni er hægt að nota til að uppræta gras á milli hellna?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hvað getið þið sagt okkur um jötunuxa? Fljúga þeir og eru þeir varasamir?

Eru roðamaurar hættulegir?

Geta nútímavísindi sagt til um það hvort bein sem grafin eru á Þingvöllum séu í raun og veru af Jónasi Hallgrímssyni?

Hvaða efni er hægt að nota til að uppræta gras á milli hellna?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvaða skipsflak liggur í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvað er hantaveira?

Getur innrauð geislun í sánu valdið skaða á líkamanum?

Hvað er kreatín?

Önnur svör Í dag Í vikunni

Hvað er fasismi?

Hver er samræðisaldur á Íslandi?

Getið þið sýnt mér myndir af öllum uglutegundum á Íslandi og þeim sem hafa komið hingað?

Hvað er meðgangan löng hjá köttum, hundum, hestum, kúm og svínum?

Af hverju koma silfurskottur í hús? Tengist það rakaskemmdum eða leka?

Hvernig planta er vallhumall og hvernig hefur hún verið notuð?

Hvað er fasismi?

Hvað veldur vindgangi?

Hvað er mölur?

Hver eru einkenni geðklofa?

Hvað er miltisbrandur?

Hver eru einkenni krabbameina í endaþarmi?

Hvað er fasismi?

Hvað veldur vindgangi?

Hvað er mölur?

Hver eru einkenni geðklofa?

Hvað er miltisbrandur?

Hver eru einkenni krabbameina í endaþarmi?

Hvaða hlutverki gegnir miltað og er hægt að lifa án þess?

Hvað eru fordómar?

Hvað er vetnisperoxíð, í hvað er það helst notað og hvar er hægt að nálgast það?

Hver eru lágmarkslaun á Íslandi?

Hvað er feit lifur og af hverju stafar hún?

Af hverju fær maður sinaskeiðabólgu og hvernig er hægt að losna við hana?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Önnur svör
Í dag Í vikunni