Mig langar að vita hvaðan aparnir þrír eru komnir; sá sem heldur fyrir munninn, sá sem heldur fyrir eyrun og sá sem heldur fyrir augun.

Svar

Aparnir þrír eru yfirleitt taldir japanskir. Eitt frægasta líkneskið af þeim er að finna í Toshogu-musterinu í Nikko í Japan sem byggt var á 17. öld. Þar er tréútskurður af þeim á hinu svokallaða Yomeimon-hliði (sjá mynd).

Aparnir heita á japönsku Mi-zaru („Sjá ekki”), Kika-zaru („Heyra ekki”) og Iwa-zaru („Segja ekki”). Nöfn þeirra byggjast á orðaleik; viðskeytið zaru þýðir ‘ekki’ og er nauðalíkt orðinu saru sem merkir ‘api’.

Aparnir þrír hafa verið tengdir ýmsum trúarbrögðum í Japan og ekki er ljóst nákvæmlega hvaðan þeir eru upprunnir. Toshogu-musterið tilheyrir Shinto-trúarmönnum og víst er að apar gegna talsverðu hlutverki í Shinto-trú. Þó segja sumir apana vera upprunna í Kína og hafa borist til Japan með Búddamunki af Tendai-reglunni á 8. öld. Þar eru þeir tengdir þeim skilaboðum frá guðinum Vadjra að ef við hvorki sjáum, heyrum né segjum það sem illt er verði hinu illa haldið frá okkur. Að auki gegna aparnir hlutverki verndara í Koshin sem er einskonar þjóðtrú og á meðal annars rætur að rekja til taóisma. Koshin varð svo seinna fyrir áhrifum af búddisma. Elstu Koshin-styttur sem fundist hafa af öpunum þremur eru frá fyrri hluta 16. aldar.


Heimildir:
De Proverbio: Electronic Journal of International Proverb Studies.
Phrase Finder.
Some notes about Koshin.

Mynd: Japönsk síða með myndum frá Nikko