Hvað er þroskasálfræði og hvað er fjallað um í greininni?

Svar

Þroskasálfræði er sú fræðigrein sem leitast við að skýra þær breytingar sem verða á huga, heila og hátterni samfara aldri. Breytingarnar eiga rætur að rekja til líffræðilegra þátta (eins og erfða), líffræðilegs þroska (bæði háður erfðum og næringu), sálfræðilegra þátta (til dæmis greindar og tilfinninga) og síðast en ekki síst umhverfisþátta. Eins og sjá má eru því viðfangsefni þroskasálfræðinnar fjölbreytileg og greinin fylgir eftir þroskaferli einstaklingsins allt frá frjóvgun til æviloka.

Stundum er orðunum þroskasálfræði og þróunarsálfræði blandað saman í íslensku. Síðarnefnda greinin snýst aftur á móti frekar um að rannsaka hvernig gerð taugakerfisins og andlegt atgervi hefur þróast í gegnum aldirnar.

Þroskasálfræði er í sjálfu sér jafn gömul sálfræðinni í heild sinni enda fengust margir af fyrstu sálfræðingunum við rannsóknir sem tengdust þroska. Venjulega er miðað við árið 1879 sem upphafsár sálfræðinnar en þá var fyrstu rannsóknarstofunni í sálfræði komið á fót fyrir tilstilli Wilhelms Wundts í Leipzig í Þýskalandi. Fyrstu sálfræðingarnir störfuðu því í Þýskalandi undir forystu hans og lögðu megináherslu á tilraunasálfræði. Meira má lesa um tilraunasálfræði í svari við spurningunni Hvað er tilraunasálfræði, hvað er rannsakað í þeirri grein og hvert fer maður að læra hana? eftir Heiðu Maríu Sigurðardóttur.


Hér má sjá sálfræðinginn G. Stanley Hall fyrir miðju. Til hægri við hann á myndinni er svo Sigmund Freud og til vinstri er Carl Jung.
Nemendur komu víða að til að stunda nám hjá Wundt og út frá tilraunastofu hans og háskólanum í Leipzig bárust straumar sálfræðinnar víða um lönd. Einn nemenda hans var Bandaríkjamaðurinn G. Stanley Hall og varð hann síðar frumkvöðull á mörgum sviðum sálfræði vestan hafs.

Í rannsóknum sínum notaði Hall þá aðferð að hann samdi spurningalista sem áttu að veita upplýsingar um hegðun og viðhorf barna og unglinga. Þessa lista lagði hann svo bæði fyrir börnin sjálf, foreldra þeirra og kennara. Þarna er kominn greinilegur vísir að þroskarannsóknum. Auk þeirra gaf Hall út tímarit um þroska, Pedagogical Seminary, frá 1883. Hann fjallaði einnig töluvert um unglinga og gaf út fyrstu bandarísku kennslubókina um það æviskeið árið 1904. Hún nefndist einfaldlega Adolescence eða „unglingsár“. Áhugi Halls náði jafnframt til uppeldis- og kennslumála en Bandaríkjamenn hafa verið framarlega á því sviði allar götur síðan.

Frekara lesefni á Vísindavefnum og mynd

• Hvað eru til margar gerðir af sálfræði? eftir Heiðu Maríu Sigurðardóttur.
• Við hvað fást þeir sem stunda þroskasálfræði? eftir Aldísi Guðmundsdóttur.
• Myndin er fengin af síðunni G. Stanley Hall. Psychology History.