Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvað tekur okkur langan tíma að fá evru ef aðild að ESB væri samþykkt?

Evran var innleidd í 12 aðildarríkjum ESB á árunum 1999-2002 eftir 10-15 ára undirbúning. Hjá þeim aðildarríkjum sem hafa bæst við síðan hefur aðlögunarferlið styst tekið rúm tvö ár en sum önnur ríki uppfylla enn ekki skilyrðin, sjö árum eftir inngöngu í sambandið. Ísland fullnægir ekki þátttökuskilyrðum Myntbandalagsins eins og er og má gera ráð fyrir að ferlið tæki nokkur ár eftir að viðeigandi efnahagsskilyrðum er fullnægt.

***

ESB hefur lagst gegn því að utangarðsríki taki upp evru. Ísland hefur enga heimild til að gefa út evrur, hvorki prenta seðla né gefa út rafrænar evrur. Ef Ísland notaði gjaldeyrisforða sinn til einhliða upptöku evru hefði landið ekki aðgang að traustum seðlabanka sem gæti komið viðskiptabönkum til hjálpar ef kæmi til lausafjárþurrðar. Innlent bankakerfi væri þannig berskjaldað gegn bankaáhlaupum, sem fela í sér að innistæðueigendur vilja taka út innistæður sínar vegna gruns um að banki sé að komast í þrot. Við slíkar aðstæður þyrftu stjórnvöld að setja reglur um hámarksúttekt af reikningum í íslenskum bönkum.

Eina raunhæfa leiðin til að taka upp evru sem mynt er að ganga fyrst í ESB. Sambandið ætlast til að ný aðildarríki gangi í Efnahags- og myntbandalagið (Economic and Monetary Union, EMU) og taki upp evruna, en þó ekki fyrr en svonefndum Maastricht-skilyrðum er fullnægt:

  1. Verðlag þarf að hafa verið stöðugt. Verðbólga árið fyrir upptöku evru má ekki hafa verið meira en 1,5% hærri en í þeim þremur ríkjum bandalagsins sem lægstu verðbólguna höfðu.
  2. Ríkisfjármálin þurfa að vera í lagi þannig að skuldir ríkissjóðs séu innan við 60% af þjóðartekjum eða nálgist það mark að minnsta kosti. Enn fremur má halli ríkissjóðs (eyðsla umfram tekjur) ekki vera meira en 3% af þjóðartekjum, nema um smávægileg og tímabundin frávik sé að ræða.
  3. Ríkið þarf að hafa tekið þátt í gengissamstarfi Myntbandalagsins (European Exchange Rate Mechanism II, ERM II) síðustu tvö árin fyrir upptöku evru, en í samstarfinu er áskilið að gengissveiflur megi ekki hafa verið meiri en 15% upp eða niður. Enn fremur má ríkisstjórnin ekki hafa fellt gengið af sjálfsdáðum á tímabilinu.
  4. Langtímavextir á lánum mega ekki vera meira en 2% hærri en í þeim þremur ríkjum bandalagsins sem lægstu verðbólguna höfðu.

Gangi Ísland í ESB er því ljóst að við þurfum að koma betra lagi á bæði ríkisfjármálin og íslenska hagkerfið að öðru leyti áður en hægt er að taka upp evru (þetta er skrifað sumarið 2011). Það er undir Íslendingum komið hve langan tíma það tekur. Eftir að íslenska hagkerfið er komið á „réttan kjöl“ og gengið hefur verið í ESB má reikna með að minnsta kosti tveimur árum áður en hægt er að ganga í Myntbandalag Evrópu og taka upp evru.

Mynd:

Útgáfudagur

18.7.2011

Spyrjandi

Sigurður Jónsson

Höfundur

Magnús Bjarnason

doktor í stjórnmálahagfræði

Tilvísun

Magnús Bjarnason. „Hvað tekur okkur langan tíma að fá evru ef aðild að ESB væri samþykkt?“. Vísindavefurinn 18.7.2011. http://visindavefur.is/?id=60156. (Skoðað 24.10.2014).

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Robert Boyle

1627-1691

Írskur eðlis- og efnafræðingur, þekktastur fyrir lögmálið um vensl þrýstings og rúmmáls fyrir gas, einn af frumkvöðlum nútíma efnafræði.