Er hægt að stýra myndun koltvísýrings með því að velja rétt eldsneyti?

Svar

Spyrjandi bætir líka við:

Er eldsneyti jarðarbúa eins slæmt að þessu leyti nú og fyrir hálfri öld?

Svarið við fyrri spurningunni er að sannarlega er unnt að stýra myndun koltvísýrings, eða CO₂, með vali eldsneytis. Þá er hlutfall kolefnis og vetnis mikilvægt og æskilegt að velja það eldsneyti þar sem þetta hlutfall er lægst. Varðandi eldsneyti jarðarbúa þá er rétt að hafa eftirfarandi í huga:

Í sögu eldsneytisnotkunar mannkyns hefur þróunin verið frá eldiviði í fornöld, til torfs, viðarkola og steinkola, olíu og loks jarðgass. Allar þessar eldsneytistegundir innihalda kolefni og vetni. Þótt vetni sé um 75% af massa alheimsins kemur það sjaldnast fyrir óbundið í þéttu efni. Plöntur jarðarinnar binda vetni í kolefni í trjáviði sem loks endar sem kol, olía eða jarðgas.

Þegar efnasamsetning ofangreinds eldsneytis er skoðuð kemur í ljós að hlutfallið milli kolefnis (C) og vetnis (H) er mjög hátt í elstu eldsneytistegundunum. Þannig er þetta hlutfall C/H um það bil tíu atóm kolefnis á móti einu atómi vetnis í eldiviði. Í kolum verður þetta hlutfall um 2. Þróun notkunar eldsneytis hefur verið í áttina að lægra hlutfalli kolefnis og talað er um að "afkolun" (e. decarbonization) eigi sér stað.

Í olíu er hlutfall C/H um það bil hálfur, þegar tvö vetnisatóm koma á móti hverju kolefnisatómi. Enn lægra hlutfall verður í jarðgasi og í metanóli þar sem hlutfall kolefnis og vetnis nálgast einn á móti fjórum. Vetni sem hreint eldsneyti hefur kolefnishlutfallið núll. Þá er sagt að fullkomin afkolun hafi átt sér stað. Rannsóknir Dr. Nakicenovic við Alþjóðastofnun IAS í Vín hafa sýnt að síðast liðin 140 ár hefur hlutfall kolefnis og vetnis í eldsneyti í heiminum verið að minnka um 0,3 hundraðshluta á ári að jafnaði. Afkolun hefur því einkennt eldsneytisþróun mannkyns.

Afkolun minnkar útstreymi CO₂ hlutfallslega en því lýkur ekki fyrr en fullkominni afkolun væri náð með notkun hreins vetnis sem orkubera. Fram að því er líklegt að reynt verði að minnka útstreymi koltvísýrings frá hefðbundnu eldsneyti til dæmis með því að dæla honum niður í háftómar gas- eða olíunámur, eins og reynt hefur verið í Noregi.


Höfundur þakkar Braga Árnasyni og Maríu Maack yfirlestur og ábendingar.
Mynd: ENB - The Earth Negotiation Bulletin - on the side